مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

تعارض رعایت مصلحت موکل با حقوق اشخاص ثالث؛ در پرتو رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
10.22106/jlj.2025.2064425.6335
چکیده
رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ مورخ ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۳، به موضوع رعایت مصلحــت موکل در روابط بیــن وکیل و موکل در معاملات وکالتــی پرداخته، لیکن توجهی به حقوق دارنده با حسن نیت نداشته است و با وجود تأکید این رأی بر رعایت مصلحت موکل، ابهام در مواجهه با اشــخاص ثالث با حسن نیت، موجب تردیدهایی در امنیت معاملات و رویه قضایی شده است. هدف این پژوهش، تحلیل آثار حقوقی رأی وحدت رویه مذکور بر اعتبار معاملات در برابر اشــخاص ثالث با حسن نیت و تبیین معیارهای احراز حسن نیت است. تحقیق مبتنی بر روش توصیفی - تحلیلی است و منابع فقهی، قوانین، آرای وحدت رویه و آراء دادگاه ها در موضوع مورد بررسی قرار گرفته و با رویکرد انتقادی به بررسی رویه قضایی پرداخته است. اگرچه رأی وحدت رویه ۸۴۷ با تأکید بر رعایت مصلحت موکل، در مواردی که شــخص ثالث با حسن نیت باشــد نیز امکان بطلان معامله را ممکن دانســته، لیکن نظریه «تلف حکمی» راه حلی برای حفظ حقوق شخص ثالث معرفی شده است که در برخی آرای قضایی نیز مشاهده می شود و قانون الزام به ثبت معاملات اموال غیر منقول مصوب ۱۴۰۳نیز بر آن تأکید داشته است. نتایج این پژوهش می تواند در تقویت امنیت حقوقی معاملات و تدوین قواعد روشن تر برای تعیین حسن نیت اشخاص ثالث مؤثر باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Conflict between Respecting the Client's Interests and the Rights of Third Parties; In light of the Unifying Decision No. 847 of the General Board of the Supreme Court

نویسندگان English

Mohammadreza Ganj Khanloo 1
Nasrollah Jafari Khosroabadi 2
1 Master's student in Private Law, Department of Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Meybod, Iran
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Meybod, Iran
چکیده English

The Unifying Decision No. 847 of the General Board of the Supreme Court dated May 14, 2024 addresses the observance of the client's interest in the relations between the lawyer and the client in attorney transactions; however, it fails to take into consideration the rights of a good-faith holder. Despite the emphasis of this decision on observing the client's interest, the ambiguity in dealing with good-faith third parties has given rise to doubts regarding the security of transactions and judicial practice. The aim of this research is to analyze the legal effects of the aforementioned Supreme Court Unifying Decision on the validity of transactions vis-à-vis good-faith third parties and to elucidate the criteria for establishing good faith. This research is based on a descriptive-analytical method. It examines jurisprudential sources, legislation, unifying decisions, and court judgments concerning the subject matter, and adopts a critical approach in analyzing judicial practice. Although Supreme Court Unifying Decision No. 847, by emphasizing the observance of the client’s interest, has recognized the possibility of invalidating a transaction even where the third party is acting in good faith, the theory of “Apparent Loss” has been introduced as a solution for preserving the rights of the third party. This approach can also be observed in certain judicial decisions, and it has been endorsed by the Law on Compulsory Registration of Transactions Concerning Immovable Property enacted in 2024. The results of this research can be effective in strengthening the legal security of transactions and developing clearer rules for determining the good faith of third parties.

کلیدواژه‌ها English

Good Faith Third Party
Apparent Loss
Interest
Transactional Security
Unifying Decision 847
فهرست منابع
الف. فارسی
* آقاخانی، ابوالفضل (1400)، «مفهوم و قلمرو تلف حکمی موضوع عقد با نگاهی به نظام حقوقی انگلستان»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، شماره 116.
* امامی، سید حسن (1401)، حقوق مدنی، جلد سوم، چاپ چهل و هفتم، تهران: اسلامیه.
* بجنوردی، سید محمدحسن (1376)، القواعد الفقهیه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
* جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1388)، حقوق تعهدات، تهران: گنج دانش.
* جواهرکلام، محمدهادی (1401)، «اثر فسخ قرارداد نخست بر معاملات بعدی؛ تحلیل و تفسیر رأی وحدت رویه شماره 810-4/3/1400 هیأت عمومی دیوان عالی کشور»، نقد و تحلیل آرای قضایی، دوره 1، شماره 21.
* جواهرکلام، محمدهادی و حدادی، صمد (1402)، «معیارهای شناسایی تلف حکمی در حقوق اسلامی»، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دوره 24، شماره 1.
* شهیدی، مهدی (1403)، اصول قراردادها و تعهدات، چاپ یازدهم، تهران: مجد.
* صفایی، سید حسین (1399)، قواعد عمومی قراردادها، تهران: میزان.
* صفایی، سید حسین و کاظمی، محمود و عادل، مرتضی و میرزانژاد، اکبر (1384)، حقوق بیع بین‌المللی، تهران: دانشگاه تهران.
* کاتوزیان، ناصر (1403)، حقوق مدنی: عقود معین (۱)، چاپ هشتم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* کریمی، عباس (1397)، چهل گفتار حقوقی، تهران: دادگستر.
* محقق داماد، مصطفی (1389)، قواعد فقه (مالکیت- مسؤولیت)، چاپ بیست و چهارم، تهران: علوم اسلامی.
* نقیبی، سید ابوالقاسم و تقی‌زاده، ابراهیم و شهبازی‌‌نیا، مرتضی و باقری، عباس (1392)، «جایگاه حسن نیت در عقد وکالت»، دانش حقوقی مدنی، دوره 1، شماره 2.
* نوین، پرویز (1384)، انعقاد و انحلال قراردادها، تهران: تدریس.
ب. عربی
* ابن ادریس حلی، محمد بن منصور (1410ق)، السرائر، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
* انصاری، شیخ مرتضی (1415ق)، المکاسب، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان.
* بحرانی، یوسف (1405ق)، الحدائق الناظره، قم: موسسه آل البیت.
* حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق)، وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل البیت.
* خوانساری، عبدالله (1381ق)، مشارق الشموس، قم: مکتبه المرعشی.
* خویی، ابوالقاسم (1417ق)، محاضرات فی اصول الفقه، چاپ چهارم، قم: دارالهادی.
* جبعی عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی) (1410ق)، الروضه البهیه، نجف: جامعه النجف الدینیه.
* جبعی عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی) (1413ق)، مسالک الأفهام، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
* علامه حلی، حسن بن یوسف (1416ق)، قواعد الأحکام، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
* فاضل هندی، بهاءالدین محمد (1416ق)، کشف اللثام، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
* فیض کاشانی، محسن (1416ق)، المحجه البیضاء، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
* مجلسی، محمدباقر (1403ق )، بحارالأنوار، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
* محقق حلی، نجم‌الدین (1427ق)، شرایع الإسلام، قم: مؤسسه داراحیاء التراث العربی.
 موسوی خمینی، سید روح‌الله (بی‌تا)، تحریرالوسیله، قم: مؤسسه مطبوعات دارالعلوم.
* میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن (1378ق)، قوانین الاصول، تهران: مکتبه الاسلامیه.
* نائینی، محمدحسین (1422ق)، منیه الطالب، قم: مکتبه بصیرتی.
* نجفی، محمد بن حسن (1389ق)، شرایع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، جلد چهارم،  قم: مکتبه علمیه اسلامیه.
پ. انگلیسی
* Charpentier.M. (1995). Le rôle de la bonne foi dans l’élaboration de la théorie du contrat-, rdus, HeinOnlin.
* Crépeau,P.A, (1991). dir, Dictionnaire de droit privé et lexiques bilingues, 2 nd E.d., Cowansville, Yvon Blais.
* Dyson, H. (2003). French property and inheritance law: principles and practice. Oxford University Press.
* Hawker, Sara. (2007), Oxford Dictionnary thesaurus, 2nd Ed. USA: Oxford University Press.
ت. پایگاه اینترنتی
 
 
 
The Conflict Between Observing the Principal’s Best Interests and the Rights of Third Parties in Light of the Supreme Court’s Unifying Decision No. 847
دوره 90، شماره 133
بهار 1405
صفحه 59-85

  • تاریخ دریافت 08 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 06 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 19 مهر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 فروردین 1405
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1405