مجله حقوقی دادگستری

مجله حقوقی دادگستری

مبداء خسارت تاخیر تادیه چک و محدوده شمول رای وحدت رویه ۸۱۲ دیوان عالی کشور

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 قاضی دادگستری، دانشجوی دکتری حقوق خصوصی ، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 قاضی دادگستری
چکیده
بر اساس رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک از تاریخ سررسید است؛ با این حال، اطلاق رای یادشده و دیدگاه‌های مطرح در دکترین و اختلاف نظر قضات، مانع از تحقق وحدت رویه میان مراجع قضایی و صدور آراء متعارض در این موضوع، به‌رغم صدور رای وحدت رویه پیش‌گفته شده است. از مهم‌ترین مواضع اختلاف، انتقال چک پس از اخذ گواهی عدم پرداخت، سپری شدن مدت طولانی از تاریخ سرسید و عدم مطالبه از سوی دارنده (قاعده اقدام) و شمول مرور زمان اسناد تجاری مقرر در ماده ۳۱۸ قانون تجارت است.
پژوهش حاضر با بررسی اسناد بین‌المللی، دکترین حقوقی و رویه قضایی در خصوص مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک، به این نتیجه دست یافته است که اطلاق رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور موجب نمی‌شود تا دیگر قواعد حقوقی از جمله مرور زمان اسناد تجارتی، عدم رعایت تشریفات انتقال سند تجارتی یا قاعده اقدام قابل اجرا نباشد؛ این موارد به دلیل دارا بودن حکم خاص، از اطلاق رای وحدت رویه خارج است و مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک نیز مطابق عمومات از تاریخ مطالبه خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Origin of Damages for Delay in Check Payment and the Scope of Coverage of Unanimous Decision No.812 of the Supreme Court of Iran

نویسندگان English

Farid Sahraei 1
ali chegini 2
1 Judge, PhD student of private law, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Judge
چکیده English

According to the decision No. 812 of the Supreme Court of Iran, the calculation of damages for delay in check payment is based on the due date. However, the application of the said decision and the different views among the doctrine and the judges caused that even after the issuance of the said decision, unanimity was not established among the judicial authorities and conflicting opinions were arisen in many cases. Some of the most important hypothetical disputes are the transfer of a check after protest, the passage of a long period of time from the due date and the lack of demand by the holder (rule of action) and the inclusion of the passage of time for commercial documents stipulated in Article 318 of the Commercial Law. The current research, by examining the view of the doctrine, international documents and especially the judicial procedure regarding the origin of the calculation of damages for the delay in check payment with a descriptive and analytical method, has reached the conclusion that the application of the decision of the Supreme Court does not lead to other legal rules such as expiration of commercial documents, failure to comply with commercial document transfer formalities or action rules to be inapplicable. Therefore, due to the special ruling, these cases are excluded from the application of the unanimous decision and the basis for calculating the damages for the delay in check payment will be generally from the date of claim.

کلیدواژه‌ها English

Damages for late payment
check
protest
decision No. 812 of the Supreme Court of Iran
due date
claim
فهرست منابع
* اسکینی، ربیعا (1401)، حقوق تجارت تطبیقی؛ چک، سفته و برات در حقوق ایران، فرانسه و انگلیس، چاپ چهارم، تهران: مجد.
* اسکینی، ربیعا (1389)، حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک)، چاپ چهاردهم، تهران: سمت.
* اسلامیپناه، علی (1397)، «رویه قضایی به منزله منبع حقوق»، مجله تحقیقات حقوقی،  دوره 21، شماره 84.
* اصغری آقمشهدی، فخرالدین و محمدزاده، علی (1391)، «خسارت تأخیر تأدیه چکهای مطالبه شده توسط اجرائیه ثبت»، رویه قضایی (نقد رأی)، سال اول، زمستان 1391، شماره 1.
* تدین، علیاصغر (1401)، دعاوی اسناد تجاری، چاپ سوم، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
* جعفریتبار، حسن (1400). دیو در شیشه؛ فلسفه رویه قضایی، چاپ دوم، تهران: نگاه معاصر.
* حسنزاده، حیدر و سلطانیان، محمدرضا (1393)، «مواعد مطالبه، واخواست و اقامه دعوا و آثار عدم رعایت آنها در برات، سفته و چک با نگاهی تطبیقی به کنوانسیونهای ژنو»، مجله تحقیقات حقوقی بینالمللی، دوره 8، شماره 27.
* حسنی، حسن (1393)، حقوق تجارت، جلد سوم، چاپ دوم، تهران: میزان.
* درویشی هویدا، یوسف (1394)، «عدالتی متفاوت بر مبنای قانونی نارسا، تفسیرها و آرای متناقض قضایی در خصوص اسناد تجاری»، دانش حقوق مدنی، سال چهارم پاییز و زمستان، شماره 2.
* زرکلام، ستار (1391)، «کلیات روش تفسیر آراء قضایی»، فصلنامه رای؛ مطالعات آرا قضایی، دوره 1، زمستان 1391 (1) - شماره پیاپی 1.
* شاکریان، بهنوش (1400)، «دادرسی در دعاوی حقوقی مربوط به چک»، تحقیقات حقوق قضایی، دوره دوم، شماره 4.
* صقری، محمد (1387)، حقوق بازرگانی اسناد، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی انتشار.
* کاویانی، کورش (1400)، حقوق اسناد تجاری، چاپ یازدهم، تهران: میزان.
* عبدیپور، ابراهیم (1400). حقوق تجارت (اسناد تجاری)، جلد سوم، چاپ سوم، تهران: مجد.
* فتاحی، مهدی (1395)، «مبدأ محاسبه خسارت تأخیر تأدیه چک»، قضاوت، دوره 16، شماره 85 - شماره پیاپی 85.
* محسنی، سعید (1389)، «جایگاه خسارت تأخیر تأدیه در اسناد تجاری»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 74، شماره 69 - شماره پیاپی 69.
* مقدم، عیسی (1398)، «پرسشهایی در مورد مرور زمان ماده 318 قانون تجارت در مورد چک و سفته»، فصلنامه رای؛ مطالعات آرا قضایی، دوره 8، تابستان 1398 (27) - شماره پیاپی 27.
* مهرپور، حسین (1388)، مجموعه نظریات شورای نگهبان: نظریات تفسیری و شرعی دوره اول از تیرماه 1359 تا تیرماه 1365، تهران: دادگستر.
* میری، حمید (1401)، «اعتبار انتقال سند تجاری پس از سررسید یا واخواست»، مجله حقوقی دادگستری، دوره 86، شماره 117.
دوره 88، شماره 125
بهار 1403
صفحه 199-218

  • تاریخ دریافت 05 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 24 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 26 خرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 26 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403